Utopia ligt om de hoek

Utopia ligt om de hoek

Vluchtelingen bij Mafraq, Jordanië (foto: Esseline van de Sande) 

Een verkorte versie van dit opiniestuk stond op 7/8 oktober in de NRC deze langere versie verscheen op 10 oktober via Het Grote Midden Oosten Platform.

DOOR TINEKE BENNEMA EN ESSELINE VAN DE SANDE

Femke Halsema schetst in de NRC haar utopisch beeld van een land waar vluchtelingen kunnen wonen gebaseerd op het huidige Za’atari kamp in Jordanië. Welnu, Halsema wordt op haar wenken bediend, haar droom is al werkelijkheid. Jordanië bestaat al decennia lang voor een meerderheid uit vluchtelingen, Palestijnse, en heeft daarbovenop ook nog eens een 2,2 miljoen vluchtelingen uit Syrië onder zijn hoede genomen. De tenten zijn langzamerhand vervangen door beton, er zijn scholen, winkeltjes, moestuintjes. Maar de miljoenen mensen die hier wonen hebben niet het gevoel dat ze erbij horen.

Nu zou er dus in dit land een stuk grond vrijgemaakt moeten worden voor een vluchtelingenutopia. Natuurlijk, het gaat om een gedachtenexperiment, maar toch even praktisch: welke en hoeveel vluchtelingen mogen daar gaan wonen, als de meerderheid van het land al in aanmerking komt? Een detail misschien, maar Nederland wil nog niet eens enkele duizenden vluchtelingen opnemen, zouden koning Abdallah of Assad echt enthousiast worden als er een stuk van zijn land wordt geclaimd? Bovendien, de tijd is voorbij dat landen gebieden beschikbaar stelden die niet van hen waren. Engeland en Frankrijk kwamen daar in 1917 mee weg in het Midden-Oosten, maar die verdeling is een van de oorzaken van oorlogen gevolgd door de huidige migratie.

De vluchtelingencrisis kan niet worden opgelost als we alleen denken aan ons economisch eigenbelang en de vluchteling negeren. Westerse handelsbarrières met Afrika leidden ertoe dat daar weinig werk is. En juist de westerse oliebehoefte, het neokolonialisme, de verdeel-en heerspolitiek maakten het Midden-Oosten tot een dystopie. Globalisering en social media hebben er tenslotte voor gezorgd dat ‘almost-haves’, ‘haves’ willen worden en dat ook gemakkelijker kunnen. Grenzen liggen zoals Halsema meent niet meer vast, maar zijn juist aan het verschuiven. We zien de barensweeën van een Koerdistan, van een nieuw Syrië. Die revoluties maken gedeeltelijk een einde aan de opgelegde grenzen van de 20 e eeuw.

Halsema’s visie is een deja vu. Ons utopia bevindt zich niet achter hekken, uit het zicht, in een permanent, ver inferno. Ons utopia is gebouwd op gelijkwaardigheid en niet op behoud van welvaart voor de happy few. Westerse landen hebben al laten zien nauwelijks een cent te willen steken in landen die al decennia lang vluchtelingen permanent opvangen zoals het huidige Jordanië, Libanon, Turkije, Pakistan of Oeganda. Veruit de belangrijkste reden om vanuit die landen naar het westen te vluchten is het ontbreken van een toekomstperspectief in de regio. Niet voor niets voorspelde het World Economic Forum in 2016 dat in 2030 een groot aantal CEO’s een Syrische herkomst zal hebben. De diversiteit aan talent zal een kans vormen, een sociale- en economische verrijking voor ons allemaal.

Het Nederlandse overheidsbeleid is erop gericht deze nieuwkomers te verstoppen, maar dan in de polder. Er wordt niet zoals in Zweden gekeken naar je talent, maar je krijgt in Nederland een woonplek aangewezen op de plek waar toevallig woonruimte vrijkomt. Zo belandt een haute couture ontwerper in het Westland en een musicus in Rijt.

Echt idealisme vergt inspanning van beide zijden en wordt in ons land gevormd door de diverse lokale initiatieven met innovatieve werkwijzen. Het Einstein project in Utrecht waar Nederlandse studenten en migranten samenwonen. Of onze pilot in de gemeente Leidschendam-Voorburg waar vluchtelingen de bazar doen herleven in de polder met hun ambachten en steun van kleine ondernemers, en de gemeente. Met de interventie van de Pop- up Bazar ontstaat een brede integratieve aanpak rond de thema’s: ondernemerschap, cultuur en onderwijs. De gedachte is gebaseerd op de oude bazar technieken uit het Midden-Oosten. Er ontwikkelt zich op deze manier een stadscoalitie waarbij nieuwe en oude ondernemers in de stad met elkaar samenwerken. Dit genereert vertrouwen, draagvlak en verbinding tussen diverse partijen, in het brede politieke spectrum van links tot rechts. Er ontstaan nieuwe netwerken, werk voor menigeen, een andere beeldvorming en innovatieve werkwijze rondom nieuwkomers die ook oudere immigranten en gerenommeerde ondernemers activeert.

Unheimisch lege Nederlandse winkelstraten worden gevuld met kleurrijke getalenteerde ondernemingen. De eigenaresse van een haute couturewinkel die we kennen, aarzelt geen moment en geeft aan de net gearriveerde modeontwerper uit Damascus haar naaimachine, een paspop en diverse soorten stof zodat hij aan de slag kan gaan en een ontwerp kan presenteren. Dat was deze maand een realiteit. Iedereen doet hier mee. Ons utopia ligt om de hoek.

Over Esseline van de Sande

Opmerkelijke Ontmoetingen Wondrous Encounters
Dit bericht werd geplaatst in Ruis. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s