Nederlandse werkgevers verliezen de slag om de arbeidsmigrant

dit artikel van Lalash Tahir & Esseline van de Sande verscheen op 8-4-22 in het Financieele Dagblad

De misdadige oorlog in Oekraïne betekent een koerswijziging van het migratie- en vluchtelingenbeleid van de Europese Unie. Binnen 24 uur kwam een historisch akkoord tot stand dat Oekraïners toegang geeft tot alle EU-landen voor bescherming, zorg en werk, gratis treinvervoer en scholing. Snelle verandering blijkt mogelijk. Dat is niet alleen hoopvol, maar ook noodzakelijk.

‘Opvang in de regio’ was eerder het EU-devies, achter onder meer de Turkije-deal. Meer dan 15.600 vrouwen, kinderen en mannen verdronken in de Middellandse Zee, maar Nederland kon nog geen 500 kwetsbare kinderen opnemen. Journalisten van radioprogramma Argos onderzochten dat honderd Afghanen niet welkom zijn, ondanks eerdere beloften. Meten met verschillende maten legt pijnlijk racisme bloot, maar valt ook juridisch niet uit te leggen.

Staatssecretaris Erik van der Burg van Justitie en Veiligheid lijkt het roer om te gooien. Op 21 maart, de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie, riep hij op om ‘er als samenleving scherp op te zijn dat we bij de opvang van de Oekraïners geen onderscheid maken tussen mensen, hoe je eruit ziet of wat voor religie je hebt.’ Als ongelijkheid beleid wordt, verliezen we allemaal. Dit ondergraaft iedere democratie.

Hoe zorgen we dat de integratie van nieuwe burgers goed verloopt? Hun komst biedt ook kansen. De Wereldbank waarschuwt al decennia voor Europa’s vergrijzing en arbeidstekorten. Begin dit jaar luidde VNO-NCW de noodklok. ‘Om onze welvaart op peil te houden is een soepel werkende arbeidsmarkt met voldoende goed inzetbaar personeel belangrijk. Een goede kwalitatieve match tussen vraag en aanbod is een knelpunt.’ De tekorten bestaan in alle sectoren: alleen al op het terrein van cybersecurity zijn 20.435 openstaande vacatures.

Duitsland veranderde zijn integratiebeleid al eerder, door ‘snel aan het werk’ prioriteit te geven. Wie ben je? Wat kan je? Wat voor werk wil je doen? De Duitse overheid erkent dat nieuwe talenten de krapte op de arbeidsmarkt kunnen oplossen en creëerde afgelopen jaren gunstige voorwaarden die economische integratie bevorderen.

Lessen uit Duitsland zijn: erkenning en validatie van elders behaalde kwalificaties moet snel gebeuren. Het land geeft certificaten af voor opgedane vaardigheden. De aanvraag voor een werkvergunning is verkort naar drie maanden. Bedrijven worden gestimuleerd om bij te dragen aan taalgericht vakonderwijs. De focus ligt op talent én op de beheersing van de vaktaal.

Landen als Zweden, Finland en Denemarken houden ook rekening met lokale arbeidsmarktomstandigheden. Daar is plaatsing afgestemd op werkgelegenheid en in steden aanwezige gemeenschappen. Opleidingsniveau, werkervaring, culturele achtergrond en familienetwerken zijn bepalende factoren. Familie vormt een emotioneel vangnet, maakt mensen bewezen sneller wegwijs en gelukkiger.

Syrische en Afghaanse artsen

Nederland mist hier de boot. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het spreidingsbeleid voor ‘statushouders’ een geslaagde integratie in de weg staat. Arbeidsmarktomstandigheden van regio’s worden vaak niet meegenomen bij plaatsing. Zo kan het voorkomen dat een agrariër in de stad belandt en een musicus of zakenvrouw op het platteland.

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor deze nieuwe burgers. Uit diverse evaluaties blijkt dat zij vaak over beperkte middelen en expertise beschikken om 1e generatie Nederlanders daadwerkelijk aan het werk te helpen. Daarnaast ontbreken arbeidsmarktgerichte activiteiten. Deelnemers vinden na hun inburgeringstraject vaak geen aansluiting op de arbeidsmarkt en zo blijft de gewenste participatie uit. De erkenning van behaalde kwalificaties en verworven vaardigheden verloopt moeizaam, ook dit staat een duurzame integratie in de weg.

Ondertussen weten werkgevers vaak niet hoe ze deze nieuwe burgers kunnen bereiken. Tijdens de pandemie werd de tering naar de nering gezet en kregen artsen en zorgpersoneel uit Syrië, Iran en Afghanistan versneld toegang tot de arbeidsmarkt. In Amsterdam mogen ongedocumenteerde jongeren nu een studie volgen aan een school of universiteit, ook bijstandsgerechtigden mogen er parttime blijven werken met behoud van uitkering.

Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, adviseert de nieuwe colleges en gemeenteraden: ‘Dit is het moment om het anders te doen’. Hij heeft gelijk. Een toestroom van mensen uit welk land dan ook betekent een toestroom van talenten en biedt kansen.

Over Esseline van de Sande

Auteur, Stadspsycholoog & oprichter directeur De Stadscoalitie Author, Urban Psychologist & founding director The City Coalition
Dit bericht werd geplaatst in Discriminatie, Nederland en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s